Beeldvormers: Rolkoffers

img-3162-copy

© Alastair Moore, 2016

Foto’s, het zijn net mensen. Soms zijn ze nog niet helemaal klaar voor hun rol. Dan zíjn ze er wel, maar missen ze overtuigingskracht of zelfvertrouwen. Of momentum, dat kan ook; in dat geval had de wereld om hen heen tot nu toe geen oog voor hun kwaliteiten, moest er iets gebeuren, een bepaalde spanning worden opgebouwd waardoor mensen elkaar ineens aanstoten en zeggen: ‘Heeee, moet je die foto nou toch zien.’

Dat is in een notendop het verhaal van de afbeelding hierboven. Hij werd vorige maand massaal rondgepompt op sociale media tijdens de aanloop naar het abortusreferendum in Ierland. Er was een felle strijd gaande tussen de voor- en tegenstanders van een artikel uit de Ierse grondwet uit 1938, waarin staat dat het ongeboren kind dezelfde rechten heeft als de moeder. Als gevolg daarvan waren de afgelopen jaren talloze ongewenst zwangere Ierse vrouwen genoodzaakt naar het buitenland te reizen voor een abortus, wat niet alleen duur is maar vooral nogal stigmatiserend.

Het mooie was: in de dagen voorafgaand aan het referendum kwamen Ierse vrouwen die in het buitenland woonden, in groten getale terug naar hun moederland om middels hun stem het referendum naar de goede kant, dat wil zeggen pro-abortus, te doen uitslaan. Het idee van die twee stromen vrouwen, de ene stroom het land uit, de andere het land in, was al behoorlijk geweldig. Op Twitter werden onder #HomeToVote filmpjes geplaatst van vrouwen die juichend of huilend aankwamen op een Iers vliegveld. Op naar de stembus!

Als klap op de vuurpijl dook deze foto van Alastair Moore op, waarop vrouwen met rolkoffers door de straten marcheren. In een mum van tijd groeide die uit tot hét symbool van het referendum. Mensen stootten elkaar aan en zeiden: ‘Heeee, moet je die foto nou toch zien. Treffender dan dit wordt het niet hoor, deze foto verbeeldt precies waar het nu om gaat.’

Het was zo. Beter dan deze foto werd het inderdaad niet, dat zag je meteen. Komt door die lange, nette rij die de vrouwen vormen, hun uitgestoken armen, hun standvastige blikken, en vooral door die ene vrouw vooraan, met haar lange haren, haar kleding (een ijzersterke combinatie van warmrood en ijsblauw) en haar vastberaden ogen. Deze Hannah Little is de uitgesproken ster van de foto, de reden dat je je afvraagt of-ie soms werd geënsceneerd. Meer dan de andere vrouwen groeide Little uit tot het gezicht van de Ierse pro-abortusstrijd, een strijd die ze won bovendien, want op 24 mei 2018 stemde een meerderheid van de Ieren voor de legalisering van abortus.

Op dat moment is het goed om te weten dat de foto al werd gemaakt in 2016. Alastair Moore, Britse medeoprichter van een Europees netwerk voor medicinale cannabis en een amateurfotograaf, was erbij toen twee jaar geleden een groot aantal vrouwelijke demonstranten met rolkoffers bij de Ierse ambassade in Londen samenkwamen om te protesteren tegen hetzelfde achtste amendement dat binnenkort wordt geschrapt uit de grondwet. Samen symboliseerden ze de vrouwen die voor hun abortus gedwongen waren uitgeweken naar het buitenland. Toen de vrouwen zich in beweging zetten, vertelde Moore afgelopen week aan de Britse krant The Independent, klonk het geratel van honderden wieltjes over het voetpad. ‘Het was ongelooflijk indrukwekkend – je voelde de grootsheid van het moment en de woede tegen het onrecht, maar het was zo beschaafd.’

763

© Alastair Moore, 2016

Maakt het iets uit dat deze foto, die voor altijd verbonden zal blijven met het referendum van vorige week, níet tijdens dat referendum, niet eens in Ierland werd gemaakt? Ik vind van niet. Het was vanaf het begin een symbolisch beeld, met Hannah Little als de hedendaagse Ierse versie van de strijdbare vrouw op het beroemde 19de-eeuwse schilderij La Liberté guidant le peuple van Eugène Delacroix. Er circuleren trouwens twee versies: een liggende en een staande. De staande foto is nog heroïscher; daar wappert zelfs een blauwe EU-vlag op de achtergrond.

Eugène_Delacroix_-_La_liberté_guidant_le_peuple-2

‘La Liberté guidant le peuple’ van Eugène Delacroix, 1830

Dat het even duurde voordat de foto zijn symbolische rol kon vervullen, heeft te maken met dat eigenaardige momentum, een ongrijpbaar proces dat misschien wel begon met het geluid van die rolkofferwieltjes in 2016 en langzaam uitgroeide tot een breed gedragen protestbeweging in 2018. Pas toen kon het potentieel van het beeld ten volle worden benut. ‘Ach ja,’ pocht de foto nu, tevreden achteroverleunend. ‘Ik voelde dat mijn tijd nog zou komen.’ Ik zei het al: niets menselijks is foto’s vreemd.

 

Dit stuk werd op 1 juni 2018 gepubliceerd in de Volkskrant.

One thought on “Beeldvormers: Rolkoffers

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s