‘Toen ik die foto nam, dacht ik aan alles wat ik achterliet.’ Over Horst P. Horst

Dit stuk schreef ik voor de Volkskrant als vooruitblik op de tentoonstelling Horst P. Horst – Photographer of Style in het Nederlands Fotomuseum in Rotterdam. Door een misverstand verscheen het niet. Hier is het alsnog.

En hier is de link naar de rubriek ‘Ik neem je mee’ van Radio 1. Verslaggever Mischa Blok en ik liepen over de tentoonstelling Horst P. Horst – Photographer of Style in het Nederlands Fotomuseum in Rotterdam.

© Horst P. Horst: Barefoot Beauty, 1941

© Horst P. Horst: Barefoot Beauty, 1941

***

Een foto kan zoveel meer vangen dan alleen de dingen die zich fysiek voor het oog van de camera bevinden. Een sfeer, de gemoedstoestand van de maker, een dreiging in de lucht – ongrijpbare zaken die de voorstelling binnen kunnen sijpelen en voor altijd voelbaar blijven.

In 1939, aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog, fotografeerde Horst Paul Albert Bohrmann, bekend onder de illustere naam Horst P. Horst, een model in de studio van Vogue in Parijs. Ze leunde met haar rug naar de fotograaf toe tegen een soort marmeren schouw en droeg een korset. Niet zomaar een korset: het ‘Mainbocher Corset’ van de Amerikaanse couturier Main Rousseau Bocher, wat roem betreft vergelijkbaar met de New Look van Christian Dior uit 1947, omdat het silhouet van de vrouw erdoor veranderde: van leestloos in de jaren dertig naar getailleerd in het decennium daarna.

© Horst P. Horst: Mainbocher Corset, 1939

© Horst P. Horst: Mainbocher Corset, 1939

Horst fotografeerde de vrouw als een Griekse sculptuur. Het zou één van zijn beroemdste foto’s worden, een voorbeeld voor fotografen na hem, die werden getroffen door de eenvoud ervan en de manier waarop de modefotograaf het licht had geregisseerd. Maar deze foto is meer dan dat. Hij is een afscheid.

Het was de laatste foto die Horst in Parijs maakte, voordat hij naar huis liep, zijn spullen pakte en met zijn Russische vrouw de boot naar New York nam. ‘We voelden allemaal dat er oorlog kwam’, vertelde hij later. Het viel hem zwaar om na zijn vaderland Duitsland ook zijn tweede thuis te verlaten.

Het zit allemaal in die ene foto. Die is, in de woorden van de fotograaf zelf, ‘de essentie van dat moment’ in de studio; de stilte, de concentratie, het naderende afscheid, het verdriet en ook de betovering van die middag zie je terug in het beeld. Wil je heel ver gaan, dan zou je kunnen beweren dat het model doet denken aan de Bijbelse Lot, die de stad Sodom moest verlaten, ondanks waarschuwingen omkeek en veranderde in een zoutpilaar, voor eeuwig versteend in haar vluchtende houding. Het hoeft niet. Het kan.

© Horst P. Horst: Round the Clock IV, NY, 1987

© Horst P. Horst: Round the Clock IV, NY, 1987

© Hort P. Horst: Models wearing hats and reading newspapers, 1943

© Hort P. Horst: Models wearing hats and reading newspapers, 1943

De modefoto’s van Horst lenen zich voor dit soort interpretaties. Dat komt doordat hij zich graag liet beïnvloeden door alles wat hij om zich heen zag. De architectuur van Le Corbusier, de avant-gardistische schilderkunst uit Parijs in de jaren twintig, het surrealisme in het bijzonder, de ontwerpen van Coco Chanel, oude Griekse kunst, Perzische bouwkunst, schelpen – alles was inspiratie. Naast talloze bekende Amerikanen uit de wereld van kunst en cultuur, die hij vastlegde als speelden ze hoofdrollen in Griekse theaterstukken, trots en krachtig en met een heldere, dramatische belichting, fotografeerde hij in ook planten op zo’n manier dat ze doen denken aan de gietijzeren ornamenten van Art Nouveau-architectuur.

508

Photo © Conde Nast / Horst Estate, from: ”Horst: Patterns from Nature” by Martin Barnes, Merrell Publishers

Foto © Conde Nast / Horst Estate, uit: ”Horst: Patterns from Nature” door Martin Barnes, Merrell Publishers

© Horst P. Horst: Joan Crawford, 1938

© Horst P. Horst: Joan Crawford, 1938

De foto’s van Horst P. Horst zijn goed in verwijzen. Ze laten meer zien dan alleen wat je ziet. Melancholie is nooit ver weg, het is alsof de fotograaf altijd verlangde naar andere tijden. De foto van het Mainbocher Corset is daarvan het mooiste voorbeeld. ‘Toen ik die foto nam, dacht ik aan alles wat ik achterliet.’

Horst P. Horst – Photographer of Style. 26 september t/m 10 januari in het Nederlands Fotomuseum, Rotterdam.

© Horst P. Horst: Loretta Young, 1941

© Horst P. Horst: Loretta Young, 1941

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s