Stromannetjes en touwwezens. Over de Wilder Mann van Charles Fréger

 

Er staat een beer in het struikgewas. Hij laat zijn schouders hangen, en zijn kop ook. Je ziet meteen dat het geen echte beer is; het is een man verkleed als eeuwenoud heilig wezen, aangeroepen ter bescherming en voorspoed. Maar wat je niet kunt zien, is wie hier nu precies droevig is. Is deze mythische beer in de heidense verhalen die over hem worden verteld gewoon geen lachebekje of had de man in het berenpak zijn dag niet toen hij werd gefotografeerd?

 

 

Charles Fréger: Ours, Banishte, Bulgarije

Charles Fréger: Ours, Banishte, Bulgarije

 

 

De Weltschmerzbeer bewoont tijdelijk de bovenzaal van het Fotomuseum in Antwerpen. Hier werd een groot aantal foto’s uit de serie Wilder Mann van de fotograaf Charles Fréger samengebracht. De Fransman reisde door achttien verschillende Europese landen op zoek naar oude heidense rituelen waarvoor de uitvoerders de meest prachtige kostuums uit de kast trekken en zich verkleden als wollige beer-, geit- en aapachtigen, stromannetjes, touwvogels, bladerwezens, gehoornde haarballen of kleurrijke harlekijnen.

 

 

Charles Fréger: Schnappviecher, Tramin, Italië

Charles Fréger: Schnappviecher, Tramin, Italië

 

 

Charles Fréger: Ursul (Ours), Palanca, Roemenië

Charles Fréger: Ursul (Ours), Palanca, Roemenië

 

 

Charles Fréger: Caretos de Lazarim, Portugal

Charles Fréger: Cerbul din Corlata, Roemenië

 

 

Charles Fréger: Strohmann, Leipferdingen, Duitsland

Charles Fréger: Strohmann, Leipferdingen, Duitsland

 

 

Fréger legde al die primitieve fantasiecreaturen vast, soms in een groepje bij elkaar, meestal één voor één. Het is een typologische manier van werken die hij op al zijn onderwerpen toepast, of het nu majorettes zijn of Japanse sumoworstelaars. Behalve dat zijn serie dus een antropologische inventarisatie is van de verschillende kostuums (zodat je na het bekijken weet dat alleen al een land als Bulgarije zes verschillende soorten ‘wildemannen’ kent), lijkt de fotograaf ook het moment op te zoeken waarop je als kijker vergeet dat er een mens in de uitmonstering verstopt zit.

Soms gebeurt dat meteen. Dan zijn menselijke onderdelen (handen, gezichten, voeten) onzichtbaar achter dierenkoppen of doodshoofden en handschoenen met klauwen, en laat Fréger zijn modellen bovendien een beetje toneelspelen tegen de achtergrond van de meest geweldige landschappen. Staan ze in de sneeuw onhandig te vechten of met een zeis te zwaaien, of te verwaaien op de groene vlakte, zoals de Bulgaarse langharige Babugeri, die doen denken aan Chewbacca uit Star Wars, maar dan zonder gezicht. Het resultaat is hilarisch en roerend tegelijk; alsof menselijke monsters die niet goed raad weten met zichzelf, auditie doen voor een rol in een film.

 

 

Charles Fréger: Babugeri, Basko, Bulgarije

Charles Fréger: Babugeri, Basko, Bulgarije

 

 

Charles Fréger: Nevesta, Begnishte, Macedonië

Charles Fréger: Nevesta, Begnishte, Macedonië

 

 

Op andere foto’s is de mens achter (of in) de wildeman onmiddellijk zichtbaar. Een Macedonische man, verkleed als een witte, gemaskerde boerenvrouw, rookt ongenaakbaar een sigaret; een Fransman met een zwart geschminkt gezicht kijkt je strak aan vanonder een woeste berenkop.

Het is de combinatie die de serie fascinerend maakt. Wanneer op elk foto de transformatie compleet was geweest, had dat de Wilder Mann nogal eendimensionaal en karikaturaal gemaakt. Dan had Charles Fréger slechts een reeks mooie theatrale kostuums gefotografeerd.

Nu kun je je afvragen hoeveel een mens van zijn menselijke eigenschappen moet opgeven om overtuigend in een dier of een opperwezen te kunnen veranderen. Of hoeveel menselijks een dier juist moet hebben om bij ons vertedering op te roepen. Waar bovendien de grenzen liggen van het fotografische portret. Charles Fréger tast die grenzen af en geeft geen antwoorden. Hij verstopt zich achter zijn camera als de man in zijn berenpak.

 

 

Charles Fréger: Medved (Ours), Ptuj, Slovenië

Charles Fréger: Medved (Ours), Ptuj, Slovenië

 

Charles Fréger: Medved (Ours), Ptuj, Slovenië

Charles Fréger: Medved (Ours), Ptuj, Slovenië

Charles Fréger: Wilder Mann. T/m 9 juni in het Fotomuseum Antwerpen. Publicatie €29,99

Gepubliceerd op 15 maart in de Volkskrant

Charles Fréger wordt in Nederland vertegenwoordigd door Galerie Nouvelles Images in Den Haag.

Wildemannen, bietebauwen, monsters, bullenbijters – ze zijn niet alleen maar eng. Ze blijken ook nog eens hartstikke hip. En wijs. Denk maar aan Carol, KW en Judith met hun filosofische teksten uit de film Where The Wild Things Are (naar het boek Max en de Maximonsters). Charles Fréger vroeg illustrator Geneviève Gauckler, bekend van grappige muurstickers in de vorm van fantasiebeestjes en knuffelmonstertjes, om naar aanleiding van zijn foto’s zwart-wit silhouetten te maken van de wildemannen. Die sieren nu de binnenkant van het omslag van zijn boek. In het Fotomuseum Antwerpen werd een speciale ruimte ingericht waar bezoekers zich kunnen verkleden als monstergeit of -beer. En in tentoonstellingsruimte Gaité Lyrique Parijs is nog tot en met 7 april te zien hoe bekende modeontwerpers zich lieten inspireren door monsters.

 

 

Geneviève Gauckler

Geneviève Gauckler

 

 

Where the Wild Things Are, 2009: Max & Carol

Where the Wild Things Are, 2009: Max & Carol

 

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s